Ochrona ludności i obrona cywilna – wyzwania na kolejne lata

Podczas wspólnego posiedzenia Komisji Budżetu i Oświaty oraz Komisji Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Spraw Socjalnych Rady Miasta i Gminy Buk, które odbyło się 20 maja br., radni zajęli się obroną ludności i obroną cywilną oraz ochotniczą strażą pożarną – w kontekście zarówno zadań już zrealizowanych, jak i przedsięwzięć planowanych. Ponadto przedstawiono projekty uchwał oraz sprawy bieżące.

W trakcie komisji, którą prowadził Przewodniczący Komisji Budżetu i Oświaty Mirosław Adamczak, przedstawiono w szczególności analizę potrzeb i wymagań wobec gminy wynikających z ustawy o ochronie ludności i obrony cywilnej.

Zadania obowiązkowe dla samorządów

– Odkąd zaczęła obowiązywać ustawa o ochronie ludności i obrony cywilnej, to zwiększyła się liczba zadań dla samorządów. Przez ostatni rok, w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, prowadzona jest dystrybucja dofinansowań z budżetu państwa, jednak nie odbywa się ona w takim zakresie, jakiego byśmy oczekiwali. Zasady przyznawania dofinansowań są niedoprecyzowane, ograniczony jest zakres sprzętu wynikający z Programu, widoczne są bariery planistyczne i architektoniczno-budowlane, finansowe, systemowe, kompetencyjne i kadrowe. Pomimo tego, realizując zadania w 2025 roku i planując kolejne na ten rok, realizujemy je w sposób imponujący. Naszym dużym osiągnięciem jest zakup nieruchomości przy ul. Powstańców Wlkp. i tym samym pozyskanie pomieszczeń pod przyszły magazyn OLiOC, na który pozyskaliśmy dofinansowanie w wysokości 3,6 mln zł. Obecnie staramy się o środki na adaptację tego budynku magazynowego, który planujemy odnowić i zagospodarować, zająć się budową parkingu podziemnego, czyli doraźnego schronienia. Dziękuję zarówno moim współpracownikom, dzięki którym udało się to zrobić, jak i Państwu Radnym – że była gotowość, aby podjąć właściwe decyzje w tym zakresie. Trzeba też wspomnieć, że radni poprzedniej kadencji wyrazili aprobatę na zakup – pierwszego w historii naszego samorządu – agregatu prądotwórczego, który – jak wiadomo – jest niezbędny we wszelkich sytuacjach zagrożenia. Następnie udało się pozyskać kolejne agregaty i obecnie możemy mówić o sześciu agregatach w dyspozycji samorządu, co w sposób znaczący przyczynia się do zapewnienia awaryjnego zasilania w sytuacjach kryzysowych – mówił Burmistrz MiG Buk Paweł Adam.

Potrzeby i priorytety

w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej

W opracowaniu przygotowanym przez Urząd MiG Buk i przedstawionym radnym zawarte zostały potrzeby i priorytety gminy w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, takie jak:

• utworzenie gminnego magazynu zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej – kontynuacja działań zapoczątkowanych w 2025 r., wykonanie dokumentacji projektowej;
• systematyczne uzupełnianie zapasów gminnego magazynu zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej usytuowanego na terenie zakupionej posesji przy ul. Powstańców Wlkp. w Buku. W kolejnych latach wykonanie prac budowlanych i rozpoczęcie użytkowania magazynu;
• systematyczne uzupełnianie zasobów sprzętu i wyposażenia ochotniczych straży pożarnych;
• sukcesywne przystosowanie gminnych obiektów użyteczności publicznej do autonomii energetycznej zapewniającej ciągłość funkcjonowania przez co najmniej 3 dni (wykonanie przyłącza do agregatu oraz zakup kolejnych agregatów);
• przygotowanie gminnych obiektów użyteczności publicznej do możliwości urządzenia w nich miejsc tymczasowego ukrycia;
• systematyczna modernizacja wiejskich domów kultury pod kątem zapewnienia miejsc tymczasowego zakwaterowania osób;
• zapewnienie we wszystkich ujęciach wody oraz oczyszczalniach ścieków autonomii energetycznej gwarantującej ciągłość funkcjonowania przez co najmniej 3 dni (wykonanie przyłącza do agregatu oraz zakup kolejnych agregatów);
• zakup mobilnego zbiornika na paliwo z dystrybutorem – dla ZGK z możliwością wykorzystania przez jednostki organizacyjne gminy oraz podmioty ochrony ludności;
• budowa zapasowych ujęć wody pitnej;
• wzmocnienie ochrony ujęć wody pitnej, stacji uzdatniania wody oraz oczyszczalni ścieków poprzez rozbudowę monitoringu;
• zakup beczkowozów do wody pitnej dla ZGK;
• systematyczna modernizacja strażnic – rozbudowa obiektów w Dobieżynie i Szewcach, budowa nowej strażnicy w Niepruszewie;
• modernizacja systemu alarmowania ludności o zagrożeniach – wymiana dotychczasowych urządzeń alarmowania i tworzenia nowych punktów alarmowania w sołectwach, gdzie nie funkcjonuje OSP;
• tworzenie systemu łączności zastępczej na potrzeby ochrony ludności i obrony cywilnej;
• nadania statusu podmiotów ochrony ludności pozostałym jednostkom organizacyjnym gminy (szkoły, przedszkola, żłobek, instytucje kultury i OSiR);
• systematyczne szkolenie pracowników jednostek organizacyjnych gminy, ratowników oraz ludności w zakresie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej;
• edukacja ludności mająca na celu budowanie świadomości społecznej w zakresie zagrożeń, ich oblicza oraz sposobów zachowania się – publikacje na stronie internetowej i w mediach społecznościowych oraz szkolenia.

Realizacja Programu OLiOC w 2025 roku

Kierownik Referatu Spraw Obywatelskich i Działalności Gospodarczej Urzędu MiG Buk Feliks Straburzyński omówił realizację Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 w naszej gminie. Program przewidywał możliwość uzyskania dotacji na realizację zadań własnych gminy w sześciu obszarach. Wysokość dofinansowania z budżetu Państwa w zależności od zadania wynosi od 40 do 90%.

W wyniku ogłoszonego naboru w 2025 roku gmina złożyła wnioski o przyznanie dotacji między innymi na:

• zakup nieruchomości przy ul. Powstańców Wlkp. w Buku z przeznaczeniem na magazyn ochrony ludności i obrony cywilnej. Otrzymana dotacja: 3.598.600 zł, wkład własny gminy: 189.400. zł. Podpisana umowa kupna w/w nieruchomości;
• uzupełnienie doposażenia magazynu (agregaty prądotwórcze, powerbanki, osuszacze pomieszczeń, ogrzewacze, radiotelefony). Otrzymana dotacja: 73.800 zł, wkład własny gminy: 18.450 zł. Zakupiono zaplanowany sprzęt;
• mobilny agregat prądotwórczy o mocy 50-60 kVA. Otrzymana dotacja: 50.000 zł, wkład własny gminy: 50.000 zł. Zakupiono zaplanowany sprzęt;
• doposażenie OSP w umundurowanie specjalistyczne (kurtki przeciwdeszczowe, ubrania specjalne, spodniobuty, wodery). Otrzymana dotacja: 49.952 zł, wkład własny gminy: 12.488 zł. Zakupiono zaplanowany sprzęt;
• szkolenie osób funkcyjnych (Urząd, OPS i jednostki organizacyjne gminy), radnych, sołtysów. Otrzymana dotacja: 23.388 zł, wkład własny gminy: 16.412 zł. Szkolenia przeprowadzone – przeszkolono łącznie 120 osób.

Realizacja Programu OLiOC w 2026 roku

W tegorocznej edycji Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 wielkość dofinansowania została uzależniona od liczby ludności zamieszkałej na terenie jednostek samorządu.

Gmina złożyła wnioski na następujące zadania:

• wykonanie przeglądu technicznego przyziemia budynku Urzędu MiG Buk, budynków szkół podstawowych w: Buku (budynek przy ul. Szkolnej), Dobieżynie, Szewcach, Dakowach Suchych, Niepruszewie oraz inwentaryzacji, ekspertyzy technicznej dotyczącej odporności i zakresu dostosowania w/w obiektów do organizacji miejsc doraźnego schronienia. Otrzymana dotacja: 105.000 zł (w 100% finansowane z budżetu państwa);
• przystosowanie obiektów Szkoły Podstawowej w Buku (budynek przy ul. Szkolnej) do uzyskania autonomii energetycznej przez co najmniej 3 dni (m.in. przystosowanie instalacji elektrycznej obiektu szkoły – 3 budynki do możliwości podłączenia agregatów prądotwórczych do zasilania na wypadek przerwy w dostawie energii, zakup agregatu prądotwórczego). Otrzymana dotacja: 170.899 zł, wkład własny gminy: 20.101 zł;
• realizacja dalszego etapu tworzenia gminnego magazynu zasobów OLiOC na terenie zakupionej posesji przy ul. Powstańców Wlkp. w Buku – m.in. opracowanie dokumentacji techniczno-budowlanej, projektowej i kosztorysowej, uzyskanie uzgodnień i pozwoleń na roboty budowlane. Otrzymana dotacja: 250.000 zł (w 100% finansowane z budżetu państwa);
• dofinansowanie szkolenia aktualizującego szkolenie podstawowe dla pracowników samorządowych, radnych i sołtysów. Otrzymana dotacja: 5636 zł, wkład własny gminy: 12.964 zł.

Działalność ochotniczych straży pożarnych

Zadania gminne jednostek OSP w związku z ustawą o ochronie ludności i obronie cywilnej przedstawił inspektor ds. ochrony przeciwpożarowej Urzędu MiG Buk Mirosław Skarbiński. W raporcie, który otrzymali radni, zostały zawarte statystyki zdarzeń, pozyskany sprzęt i plany na przyszłość.

Z budżetu Miasta i Gminy na rok 2025 na ochronę przeciwpożarową wydatkowano kwotę w wysokości 1.138.614 zł, między innymi na: zakup szamba betonowego wraz z montażem (OSP Szewce) – 17.097 zł, naprawę dachu (OSP Buk) – 12.3000 zł, Kurs Podstawowy KPP – 9000 zł, malowanie garaży (OSP Szewce) – 6821 zł, serwis olejowy Renault (OSP Niepruszewo) – 6297 zł, zakup środka pianotwórczego – 6054 zł, kurs napełniania butli powietrznych – 5904 zł, naprawę dachu (OSP Dakowy Suche) – 5400 zł.

W 2025 roku gmina Buk udzieliła też dotacji celowych – między innymi na dofinansowanie zakupu: nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego (OSP Niepruszewo) – 267.719 zł, sprężarki do napełniania butli powietrznych (OSP Buk) – 29.000 zł, pralnicy i suszarki do odzieży specjalnej (OSP Buk) – 18.124 zł, pompy pożarniczej (OSP Otusz) – 6000 zł.

Przedstawione też zostały aktualne potrzeby OSP – na przykład: budowa strażnicy dla OSP Niepruszewo, budowa pomieszczeń garażowych w OSP Dobieżyn i Szewce, zakup zestawu do ratownictwa drogowego – OSP Dakowy Suche, zakup używanej autodrabiny pożarniczej dla OSP Buk, zakup umundurowania dla nowo przyjętych członków OSP. W tym roku z uwagi na stan techniczny i brak możliwości uczestnictwa w działaniach ratowniczych zaplanowano wycofanie i zbycie trzech pojazdów pożarniczych z jednostek OSP Buk i OSP Niepruszewo.

W 2026 roku wszystkie jednostki OSP z terenu naszej gminy uczestniczą w naborze wniosków o dofinansowanie z programu „Bezpieczny Strażak” z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.

W posiedzeniu komisji wziął także udział Komendant Miejsko-Gminnego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP w Buku Rafał Ratajczak, który przedstawił zestawienie udziału jednostek OSP z terenu gminy w działaniach ratowniczo-gaśniczych w 2025 roku. Ogółem w 2025 roku na terenie gminy odnotowano 177 zdarzeń.

Zadania OSP w ramach Programu OLiOC

Analizując zapisy ustawy o OLiOC, warto też wskazać obszary zadań dotyczące OSP. Są to między innymi: tworzenie, magazynowanie i utrzymywanie zasobów ochrony ludności (sprzętu do działań ratowniczych, ewakuacji, udzielania pomocy humanitarnej i działań pomocowych), a także infrastruktury niezbędnej do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej oraz zaopatrzenie w wodę; pomoc w organizacji ludności, zwierząt i mienia, miejsc doraźnego schronienia i zakwaterowania ludności; mobilizację personelu obrony cywilnej w przypadku wprowadzenia stanu wojennego lub wojny; pomoc w zapewnieniu pracy urzędów podczas kryzysu; organizację i oddzielanie pomocy doraźnej i pomocy humanitarnej.

Dyskusja

W ramach dyskusji dotyczącej ochrony ludności i obrony cywilnej radni dopytywali między innymi o możliwość przeprowadzenia szkoleń dla mieszkańców, na jakim etapie jest zakup autodrabiny pożarniczej dla OSP Buk, na ile możliwe byłoby wyłączenie druhów strażaków z naszej gminy z obowiązkowej służby wojskowej. Wyrazili też swoje niezadowolenie związane z niedoprecyzowania niektórych zapisów w ustawie OLiOC – brakuje rozporządzeń wykonawczych, instrukcji. W przerwie posiedzenia komisji radni obejrzeli jeden z zakupionych agregatów prądotwórczych na potrzeby gminy.

Ponadto Przewodniczący Komisji Budżetu i Oświaty Mirosław Adamczak zaprosił na XVI Rajd Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych Powiatu Poznańskiego i Miasta Poznania, który w tym roku odbędzie się w dn. 13 czerwca w Dobieżynie.

Omówienie projektów uchwał

Kolejnym punktem komisji było omówienie projektów uchwał:

– w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w miejscowości Niepruszewo w rejonie parku leśnego przy ul. Starowiejskiej, który ma być przeznaczony na remizę strażacką OSP;

– zmiany uchwały Nr XI/28/79 Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 1 września 1979 roku w sprawie nazwy obiektu;

– zmiany Uchwały NR XXX/264/2021 Rady Miasta i Gminy Buk z dnia 22 czerwca 2021 r. w sprawie utworzenia Miejskiego Żłobka „Bukowianka” w Buku oraz nadania mu statutu.

Projekty uchwał w zakresie zmiany uchwały budżetowej Miasta i Gminy Buk na 2026 rok przedstawiła Skarbnik MiG Buk Marzena Kalotka. Zaproponowane zmiany dotyczyły między innymi realizowanych inwestycji w ramach „Zadań o charakterze obronnym wynikającym z ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej”, w tym przystosowanie instalacji elektrycznej obiektu Szkoły Podstawowej w Buku do możliwości podłączenia agregatów prądotwórczych, zakup agregatów: o mocy 50-60 KVA i o mocy 20 kVA oraz „Bezpieczeństwa publicznego i ochrony przeciwpożarowej” – planowanych zakupów: używanego samochodu pożarniczego z drabiną mechaniczną o wysokości min. 30 metrów dla OSP Buk, pożarniczej przyczepy transportowej dla OSP w Dobieżynie, średniego zestawu narzędzi hydraulicznych do ratownictwa drogowego dla OSP Dakowy Suche.

Wszystkie projekty uchwał zostały pozytywnie zaopiniowane przez radnych i skierowane na najbliższą sesję.

W punkcie komisji „Sprawy bieżące” radni zgłaszali sprawy mieszkańców, które dotyczyły między innymi możliwości wprowadzenia zakazu koszenia łąk nad Jeziorem Niepruszewskim, oświetlenia ulicznego, stanu dróg gminnych i poprawy bezpieczeństwa na chodnikach.

Na tym komisja zakończyła posiedzenie.