Cztery lata w SELEKCIE, nielegalne wysypiska śmieci i nowe programy gminne

Podczas wspólnego posiedzenia Komisji Budżetu i Oświaty oraz Komisji Rolnictwa, Ochrony Środowiska i Spraw Socjalnych Rady MiG Buk, które odbyło się 21 stycznia br., radni zapoznali się między innymi z raportem podsumowującym cztery lata udziału naszej gminy w Związku Międzygminnym „Centrum Zagospodarowania Odpadów SELEKT”, Gminnym Programem Ochrony Środowiska, Gminnym Programem Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii.

Gospodarka odpadami

W posiedzeniu komisji, którą poprowadził Przewodniczący Komisji Budżetu i Oświaty Mirosław Adamczak, uczestniczyła Przewodnicząca Zarządu Związku Międzygminnego „Centrum Zagospodarowania Odpadów SELEKT” Dorota Lew-Pilarska, która omówiła cztery lata obecności naszej gminy w Związku.

Na wstępie zostały przedstawione ogólne informacje na temat ZM „SELEKT”, który powstał w 2004 roku. Tworzy go obecnie 20 gmin członkowskich, zlokalizowanych na terenie 6 powiatów, na powierzchni – około 2400 km². Według stanu na dzień 01.01.2026 roku liczba złożonych deklaracji wynosi 71.895, liczba mieszkańców wynikająca z deklaracji – 258.886, liczba mieszkańców z ewidencji ludności – około 265.000. Jak stwierdziła Przewodnicząca „SELEKTU” Dorota Lew-Pilarska: – Związek nie jest już w stanie przyjąć kolejnych gmin – z powodu braku odpowiedniej bazy lokalowej i ograniczeń kadrowych dla obsługi całego systemu.

Związek Międzygminny realizuje zadania własne gmin, jakim jest zbieranie i gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organizuje cały system gospodarki odpadami w gminach członkowskich, począwszy od wyboru w ramach przetargów firm obsługujących mieszkańców, po rozliczenie statystyczne i sprawozdawcze każdej gminy. Ponadto kontroluje nieruchomości niezamieszkałe, a z tym związane są umowy, płatności, a także prawidłowość prowadzonej segregacji. W 2025 roku w gminie Buk ilość odpadów wynosiła: niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne – 2401,8 ton; odpady selektywnie odbierane sprzed posesji (surowce, bio, gabaryty) – 2334,1 ton; odpady zebrane w PSZOK – 393,4 tony; leki odebrane z aptek – 0,5 tony. „SELEKT” zajmuje się też zbiórką odzieży, tekstyliów i zabawek nadających się do ponownego użycia – w gminie Buk są trzy lokalizacje takich punktów: w Niepruszewie, Dobieżynie i w Buku przy ul. Wielkowiejskiej.

Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi naliczana jest od mieszkańca i obecnie wynosi 35 zł. Ryczałtowa roczna stawka od domku letniskowego lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe – 191 zł.

Łatwy dostęp do aktualnego harmonogramu wywozu odpadów oraz dodatkowych informacji i powiadomień związanych z odpadami zapewnia bezpłatna aplikacja ECO HARMONOGRAM. Szczegóły można znaleźć na stronie internetowej gminy i stronie Związku Międzygminnego: selekt.czempin.pl.

Ponadto ZM „SELEKT” na terenie 11 gmin wprowadził 13 olejomatów. Są to specjalne urządzenia do zbiórki zużytego oleju spożywczego, które mają zachęcić mieszkańców do selektywnej segregacji odpadów i ograniczenia zanieczyszczenia kanalizacji. W Buku olejomat został zamontowany przed siedzibą Zakładu Gospodarki Komunalnej przy ul. Przemysłowej 10.

Związek prowadzi też działania w zakresie edukacji ekologicznej dotyczące w szczególności właściwej segregacji odpadów komunalnych, takie jak między innymi produkcja i emisja filmików w internecie, konkursy, przewodniki, komiksy, ulotki, maty edukacyjne, gadżety, spektakle teatralne dla dzieci.

Przewodnicząca ZM „SELEKT” Dorota Lew-Pilarska chwaliła współpracę z naszą gminą – zarówno z pracownikami Urzędu MiG Buk, jak i Zakładu Gospodarki Komunalnej. – Z gminy Buk wpływają reklamacje, ale nie ma ich dużo i na bieżąco są wyjaśniane. Zdarza się, że mieszkańcy zapominają wystawić worki ze śmieciami na czas, ale nie są to sytuacje częste. Kary za brak segregacji naliczane są sporadycznie.

Dyskusja nad gospodarką śmieciową

Radni dopytywali Przewodniczącą ZM „SELEKT” Dorotę Lew-Pilarską między innymi o to, czy kwota 35 zł limituje ilość śmieci, co się dzieje z olejem z olejomatów, czy zostaną wprowadzone fioletowe worki i pojemniki na odzież zużytą, o zmiany zasad segregacji szkła. Pytano też, czy możliwa jest zmiana godzin przejazdu ciężarówek odbierających odpady komunalne w okolicy Szkoły Podstawowej w Buku, gdyż najczęściej odbywa się to tuż przed godziną 8 – wzmożonego ruchu w tym czasie.

Zastępca Burmistrza MiG Buk Tomasz Plewa podziękował za przygotowanie tak przejrzystego opracowania z wykazem statystycznym i szczegółowym zakresem działania Związku. Dopytywał też o różnicę między liczbą mieszkańców wynikającą ze złożonych deklaracji a liczbą mieszkańców z ewidencji ludności. – Od kilku lat na terenie gminy zauważalne są nieruchomości, które zamieszkuje nawet kilkanaście osób –przeważnie są to najemcy. Widzimy, że worków na śmieci jest tam bardzo dużo, a z deklaracji wynika zupełnie coś innego. Co z tym zrobić? Czy Związek liczy na naszą pomoc w tym zakresie? W odpowiedzi można było usłyszeć, że Związek stara się wychwytywać każdy przypadek naruszania regulaminu i składania nieprawdziwych danych w deklaracjach śmieciowych, nie mniej każdy otrzymany sygnał z gminy o nieprawidłowościach będzie odpowiednio odnotowany, gdyż dążymy do takiego stanu, w którym każdy powinien ponosić opłaty odpowiedzialnie i zgodnie ze stanem rzeczywistym co do ilości osób zamieszkujących daną nieruchomość.

Burmistrz MiG Buk Paweł Adam podziękował Przewodniczącej Dorocie Lew-Pilarskiej i pracownikom Związku Międzygminnego „SELEKT” za wsparcie, życzliwość, pomoc na rzecz gminy w zakresie zadań własnych gminy. – Pamiętam, jak jeszcze w trakcie poprzedniej kadencji dyskutowaliśmy, czy system gospodarki odpadów komunalnych powinien być prowadzony samodzielnie przez gminę, czy skorzystać z zaproszenia do Związku Międzygminnego „SELEKT”. Widać teraz, po tych czterech latach udanej współpracy, że decyzja o przystąpieniu do Związku była jak najbardziej słuszna, choćby ze względu na to, że prowadzenie tych działań we własnym zakresie wymagałoby od gminy niemałych nakładów finansowych.

Problem nielegalnych wysypisk śmieci

Radni zapoznali się z informacją przygotowaną przez Urząd MiG Buk, która dotyczyła problemu nielegalnych wysypisk śmieci w gminie, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji od roku 2023 do dnia dzisiejszego. Jak mówił burmistrz Paweł Adam: – Z roku na rok tych nielegalnych wysypisk śmieci jest coraz więcej. Przypadki takie mają miejsce w różnych częściach naszej gminy, zarówno na terenach wiejskich, jak i w obszarach bardziej zurbanizowanych. Najczęściej dochodzi do tego na terenach prywatnych. Każdorazowo jest podejmowana interwencja, ale pomimo podjętych licznych działań problem ten wciąż występuje. Konieczne jest dalsze podejmowanie czynności w zakresie prewencji, edukacji oraz kontroli tych miejsc.

Jak czytamy w przekazanym materiale: „Zjawisko to stanowi poważne zagrożenie, zarówno dla środowiska naturalnego, jak i zdrowia oraz bezpieczeństwa naszych mieszkańców. Wspólne wysiłki władz lokalnych, służb porządkowych oraz mieszkańców pozwolą skutecznie przeciwdziałać temu niebezpiecznemu zjawisku. Koszty zbierania odpadów na gruntach gminnych i ich wywóz do Zakładu Gospodarki Komunalnej w Buku oraz ich utylizacja obciążają niestety budżet gminy. W przypadku innych nieruchomości koszty ponoszą ich właściciele lub dzierżawcy”.

W 2023 roku odnotowano 3 nielegalne wysypiska odpadów – na terenie Buku, wsi Otusz i Dobieżyn; w 2024 r. – 5, na terenie wsi Otusz, Kalwy, Cieśle i Wysoczka. W 2025 r. – 10 nielegalnych wysypisk, na terenie wsi Otusz, Dobieżyn, Cieśle, Dobra, Szewce, Niepruszewo, Kalwy. W przypadku ubiegłorocznych nielegalnych wysypisk śmieci to w Niepruszewie odnotowano miejsca, na których składowano zużyte części samochodowe, opony, opakowania po olejach silnikowych i silikonach, płyty azbestowo-cementowe i inne. Zaś na terenie nielegalnego wysypiska śmieci na polu uprawnym w Wielkiej Wsi znajdują się zmielone, rozkawałkowane tworzywa sztuczne. W celu usunięcia tego niebezpiecznego dla środowiska miejsca podjęto liczne działania, między innymi na wniosek burmistrza – w związku z podejmowaniem działań zagrażających życiu lub zdrowiu człowieka oraz istotnego obniżenia jakości wody, powietrza lub ziemi – zawiadomiono Prokuraturę Rejonową w Grodzisku Wielkopolskim o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa przez osobę fizyczną. Ponadto Marszałek Województwa Wielkopolskiego prowadzi postępowanie wobec osoby fizycznej w zakresie ewentualnego wymierzenia opłat podwyższonych za składowanie odpadów w miejscu do tego celu nieprzeznaczonym. W związku z tym, że na wskazanej nieruchomości nadal przywożone i składowane są odpady niewiadomego pochodzenia, powiadomiony został Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Trudności z zastaniem właściciela pod adresem miejsca zamieszkania i przeprowadzeniem kontroli spowodowały, że Zastępca Burmistrza Tomasz Plewa o zaistniałej sytuacji zawiadomił Komisariat Policji w Buku. W rezultacie podjętych działań pracownicy Urzędu MiG Buk, korzystając z pomocy druhów strażaków z OSP, przeprowadzili stosowne oględziny nieruchomości wraz z pobraniem próbek i wykonali także dokumentację fotograficzną za pomocą drona. Podobne działania podjęły służby WIOŚ w asyście policji, a stosowne postępowania są nadal prowadzone.

W trakcie dyskusji nad nielegalnymi wysypiskami śmieci burmistrz Paweł Adam podziękował mieszkańcom i organizacjom pozarządowym: Młodzieżowej Szkółce Wędkarskiej, kole „Baszta” Polskiego Związku Wędkarskiego za inicjowanie działań proekologicznych, takich jak na przykład zbieranie śmieci wokół Jeziora Niepruszewskiego.

Omówienie projektów uchwał

Kolejnym punktem komisji było omówienie projektów uchwał.

Pierwszy projekt uchwały dotyczył przyjęcia raportu z wykonania Programu Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Buk za lata 2023-2024. – Niniejszy raport jest sporządzany co dwa lata i stanowi element monitoringu stanu środowiska przyjętego przez gminę z perspektywą do roku 2028. Obejmuje obszary działań gminy w zakresie ochrony klimatu i jakości powietrza, zagrożenia hałasem, pola elektromagnetycznego, gospodarowania wodami, gospodarki wodno-ściekowej, zasobów geologicznych, gleb, gospodarki odpadami i zapobiegania powstawaniu odpadów, zasobów przyrodniczych, zagrożenia poważnymi awariami – mówił Konrad Woźniak, samodzielny specjalista ds. ochrony środowiska w Urzędzie MiG Buk.

Projekt uchwały w zakresie planu pracy Komisji Rewizyjnej Rady MiG Buk na 2026 rok przedstawił Przewodniczący Komisji Rewizyjnej – Paweł Łubiński.

W dalszej kolejności omówione zostały projekty uchwał planistycznych, które dotyczyły miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu położonego w Niepruszewie w rejonie ulic Poznańskiej i Pszenicznej oraz zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego parku przemysłowego w Niepruszewie. Oba projekty uchwał zaprezentował urbanista Łukasz Ślisiński i zostały one przez radnych pozytywnie zaopiniowane, a w rezultacie – skierowane na najbliższą sesję.

Kolejny projekt uchwały dotyczył zmiany uchwały Rady MiG Buk z dn. 28.02.2023 r. w sprawie określenia zasad udzielenia dotacji celowej ze środków budżetu MiG Buk na zadania służące tworzeniu warunków dla rozwoju rodzinnych ogrodów działkowych. Wysokość dotacji została zwiększona z 10.000 do 13.000 zł.

Gminny Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii

Kolejny projekt uchwały dotyczył Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii dla Miasta i Gminy Buk na lata 2026-2029, który omówiła Sekretarz MiG Buk Aleksandra Wawrzyniak. Program został opracowany w oparciu o diagnozę, którą przygotowano na podstawie przeprowadzonych badań w naszej gminie, mających na celu identyfikację i ocenę skali występujących problemów społecznych związanych z uzależnieniami, takich jak spożywanie alkoholu, palenie papierosów (też e-papierosów), zażywanie narkotyków, dopalaczy oraz uzależnień behawioralnych.

Z przeprowadzonych badań wynika między innymi, że zauważalny jest istotny odsetek osób dorosłych deklarujących picie w samotności. W grupie osób dorosłych, mających styczność z substancjami odurzającymi, najczęściej były wskazywane: marihuana, dopalacze, leki uspokajające, nasenne i przeciwbólowe o zastosowaniu niemedycznym, a także amfetamina i kokaina.

Pierwsze spożycie alkoholu odbywa się już w wieku 15-16 lat, ale zdarza się, że i wcześniej. Okoliczności spożywania alkoholu były najczęściej związane z wydarzeniami rodzinnymi. To potwierdza, że środowisko rodzinne odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu postaw wobec alkoholu, co wymaga konsekwentnych działań edukacyjnych i informacyjnych skierowanych do rodziców oraz opiekunów. W grupie dzieci z klas 7-8 oraz uczniów szkół ponadpodstawowych 21 procent ankietowanych przyznało się do upicia w ostatnim miesiącu, a 46 procent piło alkohol w tym czasie. Nastolatkowie uważają, że zdobycie alkoholu w ich miejscowości jest łatwe, co sugeruje konieczność kontroli sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim. W tej grupie wiekowej 5,6 procent uczniów przyznało się do eksperymentów z narkotykami – najczęściej była to marihuana, także dopalacze, sterydy, amfetamina, heroina.

W obszarze uzależnień behawioralnych (przymus korzystania z telefonu komórkowego, komputera i internetu, zakupów, gier video, gra na automatach, obstawianie zakładów bukmacherskich) dominuje niska świadomość i rozbieżne postawy. W grupie osób dorosłych przyczynami tych uzależnień jest najczęściej nuda i brak alternatywy spędzania czasu wolnego, a także „ucieczka” od problemów osobistych, tudzież samotność. Zaś ponad połowa uczniów klasy 7-8 oraz szkół ponadpodstawowych spędza w sieci powyżej 3 godzin dziennie poza nauką, a 11 procent – ponad 10 godzin.

W oparciu o diagnozę został określony cel ogólny Programu, który polega na tym, że kontynuowane są działania na rzecz zapobiegania uzależnieniom od substancji psychoaktywnych w społeczności lokalnej. Planowany jest rozwój systemu wsparcia dla osób uzależnionych i ich bliskich oraz ograniczanie szkód zdrowotnych, społecznych i zaburzeń życia rodzinnego, których źródłem są wspomniane uzależnienia. Cele szczegółowe to między innymi podjęcie szerszej współpracy ze Środowiskowym Centrum Zdrowia Psychicznego w Niepruszewie oraz Ośrodkiem Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży w Otuszu. Również rozbudowa działań Środowiskowej Świetlicy „Strefa Wyobraźni” w Buku oraz reaktywowanie filii świetlicy w Niepruszewie i Szewcach powinno przynieść efekty. Kolejnym – już zainicjowanym działaniem jest planowane wprowadzenie na terenie gminy zakazu sprzedaży napojów alkoholowych we wszystkie dni tygodnia pomiędzy godz. 22 a 6 rano. Stosowna uchwała Rady powinna zostać podjęta jeszcze w lutym br., a wspomniany zakaz ma zacząć obowiązywać od 1 maja br.

Poprawki do uchwał

Projekty uchwał w zakresie zmiany uchwały budżetowej MiG Buk na 2026 rok oraz zmiany uchwały w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Buk na lata 2026-2045 omówiła Skarbnik MiG Buk Marzena Kalotka. W uchwale budżetowej zaproponowane zmiany dotyczyły między innymi realizowanych zadań: „Poprawa dostępu do dobrej jakości edukacji szkolnej w Mieście i Gminie Buk”, „Poprawa dostępu do dobrej jakości edukacji przedszkolnej w Mieście i Gminie Buk”, „Poprawa cyberbezpieczeństwa w gminie Buk” oraz planowanych inwestycji, takich jak na przykład rozbudowa oczyszczalni ścieków w miejscowości Wielka Wieś (etap II); rozbudowa oświetlenia ulic, placów i dróg czy budowa zbiornika retencyjnego wraz z zagospodarowaniem terenu przy ulicy Kolejowej w Buku.

Do uchwały Wieloletniej Prognozy Finansowej Miasta i Gminy Buk na ten rok zostały wprowadzone zmiany dotyczące realizacji wspomnianych już zadań: „Poprawa dostępu do dobrej jakości edukacji szkolnej w Mieście i Gminie Buk”, „Poprawa dostępu do dobrej jakości edukacji przedszkolnej w Mieście i Gminie Buk”, „Poprawa cyberbezpieczeństwa w Gminie Buk”, rozbudowa oczyszczalni ścieków w miejscowości Wielka Wieś (etap II), budowa hali sportowej z częścią socjalno-bytową wraz z infrastrukturą towarzyszącą w Dobieżynie.

Wszystkie projekty uchwał spotkały się z akceptacją radnych.

Sprawy bieżące

Radni zgłaszali sprawy mieszkańców, które dotyczyły między innymi oświetlenia ulicznego, budowy fermy trzody chlewnej w Dobieżynie, odśnieżania i posypywania chodników piaskiem w czasie opadów śniegu oraz organizowanych wydarzeń kulturalnych w mieście i sołectwach – ustalania terminów w kalendarzu imprez, zgłaszanie propozycji do Urzędu MiG Buk i podejmowania współpracy z jednostkami pomocniczymi. Na tym komisja zakończyła posiedzenie.